ခန့်မှန်းခြေ စာဖတ်ချိန်- 6 မိနစ်
မာတိကာ
BruceBlaus။ ဤပုံကို ပြင်ပရင်းမြစ်များတွင် အသုံးပြုသည့်အခါ ၎င်းကို Blausen.com ဝန်ထမ်း (၂၀၁၄) အဖြစ် ကိုးကားနိုင်သည်။ “Blausen Medical 2014 ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပြခန်း”။ WikiJournal of Medicine 1 (2)။ DOI:10.15347/wjm/2014.010။ ISSN 2002-4436။၊ CC BY 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by/3.0, Wikimedia Commons မှတဆင့်
ခွေးတွေမှာ တွေ့ရတဲ့ myocardial disease တွေက ဘာတွေလဲ။
Primary myocardial disease များသည် ခွေးများတွင် အဖြစ်အများဆုံး myocardial disease များဖြစ်သည်။ myocardium သည် နှလုံးညှစ်အားနှင့် လျှပ်စစ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်ပေးသည့် ကြွက်သားတစ်သျှူးဖြစ်ပြီး ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များသည် myocardial disease တွင် မကြာခဏ ချို့ယွင်းသွားတတ်ပါသည်။ ၎င်းသည် myocardial ရောဂါရှိသောခွေးများကိုအောက်ပါပြဿနာများကိုခံစားရစေနိုင်သည်။
• ပုံမမှန်ခြင်း- နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်ခြင်း။
• လေ့ကျင့်ခန်း သည်းမခံနိုင်ခြင်း- ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ရာတွင် လျင်မြန်စွာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း။
• အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း အထူးသဖြင့် ခေတ်မီအခြေအနေများတွင် နှလုံးညှစ်အားမလုံလောက်ခြင်းကြောင့် အဆုတ်အတွင်း အရည်များစုပုံခြင်း (အဆုတ်ရောင်ခြင်း) ကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
myocardial ရောဂါအမျိုးအစားများစွာရှိသော်လည်း ခွေးများတွင် အဖြစ်အများဆုံးပုံစံနှစ်မျိုးမှာ-
1. Dilated Cardiomyopathy (DCM): ၎င်းသည် နှလုံးကြွက်သားများ ပါးလျလာပြီး အားနည်းသွားခြင်းကြောင့် လက္ခဏာရပ်ဖြစ်ပြီး နှလုံးကို ကျယ်လာစေပြီး ၎င်း၏စုပ်နိုင်စွမ်းကို ကျဆင်းစေသည်။
2. Arrhythmogenic Right Ventricular Cardiomyopathy (ARVC)- ၎င်းသည် ညာဘက် ventricle အတွင်းရှိ အဆီနှင့် တွယ်ဆက်တစ်သျှူးများဖြင့် ကြွက်သားတစ်သျှူးများကို အစားထိုးခြင်းဖြင့် ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နှလုံးခုန်မြန်ခြင်းနှင့် နှလုံးလုပ်ဆောင်မှု ချို့ယွင်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ဤရောဂါများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတွင် ရောဂါအမျိုးအစားနှင့် ပြင်းထန်မှုနှင့် ခွေး၏ အလုံးစုံကျန်းမာရေးတို့ကို အခြေခံ၍ သင်၏တိရစ္ဆာန်ဆေးဆရာမှ ဆုံးဖြတ်ထားသော တိကျသောကုသမှုအစီအစဉ်တစ်ခု လိုအပ်ပါသည်။ ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုများနှင့် စောစီးစွာရောဂါရှာဖွေခြင်းသည် သင့်ခွေး၏ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရာတွင် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။
Dilated Cardiomyopathy (DCM)
Dilated Cardiomyopathy (DCM) သည် နှလုံးကြွက်သားများကို ညှစ်ထုတ်မှု ညံ့ဖျင်းပြီး ကျယ်လာစေသည့် ရောဂါဖြစ်သည်။ ခွေးများတွင် Dilated Cardiomyopathy (DCM) ၏အကြောင်းရင်းမှာ များသောအားဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇ သို့မဟုတ် မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ Dilated Cardiomyopathy (DCM) ၏ မျိုးရိုးလိုက်သော မျိုးရိုးလိုက်ပုံစံများဖြင့် မွေးမြူထားသော မျိုးရိုးများတွင် Doberman Pinschers၊ Cocker Spaniels၊ Dalmatians၊ Great Danes၊ Irish Wolfhounds၊ Portuguese Water Dogs နှင့် Standard Schnauzers တို့ ပါဝင်သည်။ အချို့သောကိစ္စများတွင်၊ Dilated Cardiomyopathy (DCM) သည် taurine သို့မဟုတ် carnitine ကဲ့သို့သောအရေးကြီးသောဒြပ်ပေါင်းများစားသုံးမှုချို့တဲ့ခြင်းနှင့်ဆက်စပ်နိုင်သည်။
Dilated Cardiomyopathy (DCM) သည် ကွဲပြားသော ဆေးခန်းပုံစံ နှစ်မျိုးဖြင့် ဖြစ်ပွားသည်။
• ငုပ်လျှိုးနေသော (လက္ခဏာမပြသော) DCM- ၎င်းသည် ဆေးခန်းတွင် ရောဂါလက္ခဏာမပြသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။
• အလွန်အကျွံ (ရောဂါလက္ခဏာ) DCM- ဤသည်မှာ ခွေးများသည် နှလုံးရောဂါ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာများ ပြသသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။
Latent Dilated Cardiomyopathy (DCM)- ဤအဆင့်တွင် ရောဂါရှာဖွေရန် ခက်ခဲပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် နှလုံး အာထရာဆောင်း (echocardiogram)၊ 24 နာရီ လျှပ်စစ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Holter monitoring)၊ အစောပိုင်း ရောဂါများကို ညွှန်ပြနိုင်သော သွေးစစ်ဆေးမှုများ (ဥပမာ၊ NT-proBNP သို့မဟုတ် cardiac troponin I) နှင့် အချို့သော မျိုးစိတ်များအတွက် မျိုးရိုးဗီဇစစ်ဆေးမှုများ။ ဤအဆင့်တွင် ရောဂါ၏တိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေရန်အတွက် အကန့်အသတ်ရှိသော ကုသမှုနည်းလမ်းများကို ရရှိနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ နှလုံးလုပ်ဆောင်ချက်ကို ပံ့ပိုးပေးသော ဆေးဝါးများသည် အချို့မျိုးစိတ်များတွင် အထူးထိရောက်မှုရှိနိုင်သည် (ဥပမာ၊ Doberman Pinschers)။ ကုသမှုပရိုတိုကောကို လူနာတစ်ဦးစီ၏ လက်ရှိအဆင့်နှင့် ဆေးခန်းတွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်များက ဆုံးဖြတ်သည်။
Symptomatic Dilated Cardiomyopathy (DCM)- ဒီအဆင့်မှာ အဆုတ်ထဲမှာ အရည်တွေ စုပုံလာတတ်ပြီး အသက်ရှုရခက်စေပြီး ရောဂါက မကြာခဏ နှလုံးရောဂါကို ဖြစ်စေပါတယ်။ ရောဂါလက္ခဏာပြသော Dilated Cardiomyopathy (DCM) နှင့် နှလုံးရောဂါရှိသော ခွေးများသည် ပိုလျှံနေသော အရည်များကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် နှလုံးလုပ်ဆောင်မှုကို အထောက်အကူပြုရန် တစ်သက်တာလုံး ဆေးလိုအပ်ပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆေးဝါးများတွင် အရည်များစုပုံခြင်းကို လျှော့ချပေးခြင်း၊ နှလုံးကြွက်သားများ လုပ်ဆောင်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးခြင်းနှင့် သွေးလည်ပတ်မှု ကောင်းမွန်စေခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ထို့အပြင် နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်းကို တွေ့ရှိပါက ၎င်းတို့ကို ထိန်းချုပ်ရန် နောက်ထပ်ကုသမှုများ လိုအပ်နိုင်သည်။ ကုသမှုပရိုတိုကောအားလုံးကို လူနာ၏လက်တွေ့အခြေအနေနှင့် ရောဂါ၏လက်ရှိအဆင့်ပေါ်အခြေခံ၍ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်များက တစ်ဦးချင်းသတ်မှတ်ပြီး စီစဉ်ပေးသည်။
ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်- Dilated Cardiomyopathy (DCM) ဖြင့် congestive heart failure မဖြစ်မီ ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်သည် အတော်လေး ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း နှလုံးသွေးကြောပိတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် ပျမ်းမျှသက်တမ်းသည် ၆ လမှ ၁၂ လအထိ ရှိသည်။ ဤကာလအတွင်း မကြာခဏ တိရိစ္ဆာန်ဆေးစစ်မှုများနှင့် ကုသမှုပမာဏကို ပုံမှန်ပြန်လည်အကဲဖြတ်ခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။
Arrhythmogenic Right Ventricular Cardiomyopathy (ARVC)
Arrhythmogenic Right Ventricular Cardiomyopathy (ARVC) သည် အထူးသဖြင့် Boxers နှင့် Bulldogs ကဲ့သို့သော အခြားမျိုးစိတ်များတွင် ဖြစ်လေ့ရှိသော myocardial ရောဂါဖြစ်သည်။ Boxers တွင် မျိုးရိုးလိုက်သောရောဂါဖြစ်သည့် Arrhythmogenic Right Ventricular Cardiomyopathy (ARVC) အတွက် မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုစစ်ဆေးမှုကို ရနိုင်ပါသည်။ ဤစမ်းသပ်မှုသည် မျိုးပွားခြင်း၏ရှေ့မှောက်တွင် ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ပြီး မွေးမြူသူများအား အသိဥာဏ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များချနိုင်စေပါသည်။ ဗီဇပြောင်းခြင်း (homozygous) မိတ္တူနှစ်ခုပါသော ခွေးများသည် ရောဂါ၏ပြင်းထန်မှုပုံစံရှိနိုင်ချေပိုများပြီး ၎င်းသည် ရောဂါပြင်းထန်မှုကို နားလည်ရန် အရေးကြီးသောကိရိယာတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
Arrhythmogenic Right Ventricular Cardiomyopathy (ARVC) သည် ပုံမှန်အားဖြင့် နှလုံး၏ညာဘက်ခြမ်းကို ထိခိုက်စေပြီး အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ပုံမမှန်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ARVC ဖြင့် ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိထားသော ခွေးအများစုသည် ရင်ခုန်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဖြစ်နည်းသော်လည်း၊ ပြင်းထန်သော ARVC အမျိုးအစားသည် ခွေးအချို့တွင် နှလုံးကို ကျယ်စေပြီး စုပ်ထုတ်မှု လျော့နည်းစေသည်။ ဤအခြေအနေကို နှလုံးဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (echocardiogram) နှင့် ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းကဲ့သို့သော ပုံရိပ်ဖော်နည်းများဖြင့် အကဲဖြတ်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်း- Arrhythmogenic Right Ventricular Cardiomyopathy (ARVC) ကိုစစ်ဆေးရန် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ Holter monitor ဟုခေါ်သော ကိရိယာဖြင့် 24 နာရီ စောင့်ကြည့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤစက်ပစ္စည်းသည် နှလုံးခုန်နှုန်းနှောင့်ယှက်မှု၏ ကြိမ်နှုန်းနှင့် ပြင်းထန်မှုကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး အကဲဖြတ်သည်။
ကုသမှု- နှလုံးခုန်နှုန်းကို ထိန်းညှိပေးသည့် ဆေးဝါးများကို ARVC ဖြင့် ခွေးများ၏ နှလုံးခုန်နှုန်းကို ထိန်းညှိရန် အသုံးများသည်။ ကုသရေးပရိုတိုကောကို ခွေး၏လက်ရှိလက်တွေ့တွေ့ရှိချက်များနှင့် ရောဂါ၏အဆင့်ပေါ်အခြေခံ၍ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်မှ တစ်ဦးချင်းသတ်မှတ်သည်။ ကုသနေစဉ်အတွင်း ဆေးပမာဏကို ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ချိန်ညှိရန် လိုအပ်ပါသည်။
ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်- Arrhythmogenic right ventricular cardiomyopathy (ARVC) ရှိသောခွေးများအတွက် ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်းမွန်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ရင်ခုန်ခြင်းကုထုံးကို ကောင်းစွာသည်းခံနိုင်ပြီး ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ဘဝအရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ သို့သော်၊ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှလုံးလုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေသော ပြင်းထန်သော နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်သော ventricular cardiomyopathy (ARVC) ၏ ပိုမိုပြင်းထန်သောပုံစံများသည် ပိုညံ့သောခန့်မှန်းချက်ဖြစ်ပြီး နှလုံးသွေးကြောပိတ်ခြင်းဖြစ်လာနိုင်သည်။ ထိုသို့သောလူနာများသည် ပိုမိုတိကျသောစောင့်ကြည့်မှုနှင့် ပြည့်စုံသောကုသမှုအစီအစဉ်တစ်ခု လိုအပ်ပါသည်။
သင်စိတ်ဝင်စားနိုင်သော အခြားဆောင်းပါးများ
“လက်ရှိဘဝရဲ့ ဝမ်းနည်းစရာအကောင်းဆုံးက သိပ္ပံပညာက လူ့အဖွဲ့အစည်းက ဉာဏ်ပညာကို စုဆောင်းတာထက် ပိုမြန်တဲ့ အသိပညာကို စုဆောင်းနေတာပဲ”
ဣဇာက်သည် Asimov
