Te taima panui: 8 meneti
Ripanga o Ihirangi
BruceBlaus, CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0, ma te Wikimedia Commons
He aha te whakaheke toto?
Te whakaheke totoKo te whakaheke toto he mate e piki ake ai te pehanga toto i roto i nga oko toto i roto i nga ngongo. Ka puta tenei ahuatanga na te whaiti, te matotoru, te aukati ranei o nga oko toto i roto i nga ngongo. Ka taea e te mate toto toto te heke te kaha o te korikori tinana, te mamae o te manawa, te ngenge, te tiango ranei i muri i te whakakorikori tinana, i te ngohe ranei, te ngoikore o te ngakau, tae atu ki te ngoikore o te ngakau o nga kuri me nga ngeru. Ko te ngoikore o te ngakau ka kitea he kohi wai i roto i te kohao puku (ascites).
He aha nga take o te whakaheke toto?
Ko te whakaheke toto (PH) he mate e tohuhia ana e te pikinga o te pehanga i roto i nga arai pulmonary, e kawe ana i te toto ki roto i nga ngongo, me te nuinga o nga wa ka puta mai i tetahi atu mate. Ko nga take ka taea te wehewehe ki nga waahanga e whai ake nei:
1. Nga take e pa ana ki nga mate ngakau
Ko nga raru o te ngakau tetahi o nga tino take o te whakaheke toto. ngakau maui rite te pai ngakau matau Ko nga raru e whai ake nei ka arahi ki te whakaheke toto toto:
• Nga raruraru e pa ana ki te taha maui o te ngakau:
• Te Ngakau Mauī: Ko te kore e taea e te ventricle maui ki te pupuhi toto ka tino whakanui ake te pehanga i roto i nga arai pulmonary.
• Te Raka o Mitral Valve: Ko te rere whakamuri o te toto ka piki ake te pehanga i roto i nga oko o nga puku.
• Nga hapa whanau: Patent ductus arteriosus ranei koha o te atrial septal Ko nga mate e pa ana ki te taha maui, penei.
• Nga raruraru e pa ana ki te taha matau o te ngakau:
• Stenosis Puka: Ko te whakawhäiti o te puri pulmonary ka arai i te rere o te toto, ka puta te pehanga i roto i te pulmonary arteries.
• Tetralogy of Fallot (ToF): He mate ngakau whanau, a, kei roto i te raupapa o nga mate e piki ake ai te pehanga o te pulmonary artery.
• Tricuspid Valve Dysplasia: Ko te rerekee o te hanganga o te riu tricuspid ka nui ake pea te taumahatanga ki te ngakau matau me te takawhita pulmonary.
2. Nga take e pa ana ki nga mate pukupuku
Ko nga raruraru ki te kiko o te pukahukahu me nga huarahi rererangi ka piki ake te pehanga i roto i nga arai pulmonary:
• Nga mate Pukahukahu Maumau: Ko nga ahuatanga penei i te bronchitis mau tonu me te fibrosis pūkahukahu ka arai i te whaiti o nga oko pulmonary.
• Hypoxia: Ko te koretake o te koha o te hāora ka whakatiki i nga oko pumanawa (hei tauira, i nga kararehe e noho roa ana ki te teitei).
3. Nga Puka Puka Occlusions
Ko nga ahuatanga e aukati ana i te rere o te toto i roto i nga arai pulmonary:
• Nga Toto (Thromboembolism): Na te reira ka aukati i te arai pulmonary, ka piki ake te pehanga.
• Te mate noke (Dirofilariasis): Ka puta te whakaheke toto ma te aukati i nga oko pulmonary.
4. Neoplasms (Tumors)
Ka taea e nga pukupuku kei roto i te pukahukahu, i te kohanga uma ranei te kopiri miihini i nga oko, te aukati ranei i te rere toto:
• Nga Pukahukahu: Ka taea e ia te pehanga i roto i nga arai pulmonary.
• Te mate pukupuku metastatic: Ka arai pea i roto i nga oko pulmonary.
5. Idiopathic or Primary PH
I etahi wa karekau e kitea he take o te whakaheke toto. Ko tenei ahuatanga ka kiia ko te idiopathic, ko te PH tuatahi ranei. Ko te ahua o te ira, ko nga ahuatanga taiao e kore e mohiotia ko te take.
He rerekee, he uaua hoki nga take o te whakaheke toto toto. Ka taea te whakamahi i nga momo tikanga tātaritanga, tae atu ki te ultrasound cardiac, ECG, X-rays, me nga whakamatautau toto ki te tirotiro tika i te mate. Ka arotahi te maimoatanga ki te whakahaere i te take me te whakaheke i te pehanga o te huhu. Ko te tirotiro i nga wa katoa me te taote kararehe he mea nui ki te whakahaere i tenei mate.
He aha nga tohu o te whakaheke toto?
Ko nga tohu o te whakaheke toto i roto i nga ngeru me nga kuri ka rereke i runga i te momo me te kaha o te mate o raro. Ko nga tohu tino noa ko:
• Whakahekea te Whakamahinga Mahi: Ka tere te ngenge i te wa e hikoi ana, e takaro ana, e korikori ana ranei.
• Poto o te Manawa (Dyspnea): He uaua ki te manawa, he uaua ki te manawa.
• Te Manawa Tere (Tachypnea): Te piki ake o te reanga manawa ia meneti.
• Te ngoikore, te tiango ranei i muri i te korikori tinanaKa hinga ohorere, ka ngaro ranei te mohio i muri i te hikoi, te oma, te korikori tinana ranei.
• Ngakau Pahekeheke: He kino o te oro o te ngakau, he mate manawataki ngakau.
• Te pupuhi o te puku (Ascites)Ki te ngoikore te ngakau, ka kohia pea te wai i roto i te puku (ascites).
Mena ka kite koe i enei tohu i roto i to ngeru, kuri ranei, e pai ana kia toro atu koe ki te taote kararehe. Ko te mamae o te manawa me te tiango (he ngenge), ina koa, me whakaaro he ohorere.
Me pehea te whakatau i te mate huka toto?
He tino uaua ki te tirotiro i te mate huka toto. Ko tenei na te mea he maha nga wa ka puta mai i tetahi atu mate hauora. Ka whakamahia nga tikanga e whai ake nei mo te taatai:
• Te tango i nga hitori rongoaKa arotakehia e to taakuta kararehe te hitori o te hauora o to ngeru/kuri, nga tohu o naianei, me nga mate o raro.
• Te Whakamatau TinoKo nga tohu penei i te poto o te manawa, te whakakorikori tinana, te ngenge, me te pupuhi o te puku ka arotakehia i te wa o te whakamatautau tinana.
• Echocardiography (Iraunga Manawa)Koinei te tikanga tino nui e whakamahia ana i roto i te tātaritanga o te mate whakaheke toto. Ka hoatu he tohu mo te aroaro o te whakaheke toto ma te whakaahua i te hanganga me te rere toto o te ngakau.
• hihi X-mama (Thoracic Radiography): Ka whakamahia ki te kite i te rahi o nga ngongo me te ngakau, tae atu ki te whakamaaramatanga o nga oko pulmonary.
• Nga Whakamatau TotoKa mahia nga whakamatautau toto kia kitea etahi atu raruraru hauora penei i te anemia, te mumura, me te mate whatukuhu, ate ate ranei.
Ko enei taputapu taatai ka awhina i to taakuta kararehe ki te aromatawai i te ahua me te kaha o te mate whakaheke toto.
Me pehea te rongoa i te mate huka toto?
Ko te maimoatanga o te whakaheke toto (PH) e aro ana ki te tautuhi me te rongoa i te take o raro. Heoi ano, kaore pea te take i kitea i nga wa katoa ka taea te rongoa. I etahi o nga kararehe, kaore pea i te tino mohiotia te take o te whakaheke toto (idiopathic pulmonary hypertension).
1. Te Whakamotitia i te Taketake
Mena ka kitea he mate motuhake e pa ana ki te whakaheke toto, me rongoa. Hei tauira:
• Mena he mate noke, he maimoatanga parapara,
• Te whakahaeretanga o te mate pukupuku mau tonu, mena kei reira,
• Mēnā he mate o te manawa o te manawa, ka tukuna te maimoatanga o tenei mate.
Ko te mate, ko te rongoa i enei take kaore pea e taea, e whai hua ranei.
2. Te whakahaere i te mate toto toto
Ko nga huarahi maimoatanga e whakamahia ana hei whakahaere i te whakaheke toto toto me te whakaora i nga tohu ko:
• Nga raau taero Vasodilator Pulmonary:
Ka whakamahia enei rongoa ki te whakanui ake i te rere o te toto me te whakaheke i te pehanga o nga oko o te huhu.
• enei raau taero, vasodilation i roto i te pulmonary vasculature (te whakaheke toto) pānga.
• cGMP-motuhake momo phosphodiesterase momo 5 aukati a ka awhina tenei tikanga ki te whakawhanui i nga oko pulmonary.
• Whakahaere Tohu:
Ka awhina te rongoa ki te whakahaere i nga tohu penei i te whakakorikori tinana, te poto o te manawa, me te ngenge.
3. Whakaritenga Ora:
• He mea nui ki te tiaki i to ngeru/kuri mai i te mahi nui.
• Ma te karo i te taumahatanga me te awangawanga ka taea te whakaora i nga tohu o te whakaheke toto.
Ko te maimoatanga o te whakaheke toto i te nuinga o te waa me whai huarahi maha. He mea nui te tautuhi i te take, engari ki te kore e taea, ka anga te maimoatanga ki te whakaiti i nga tohu me te whakaroa i te ahunga whakamua o te mate. Ko te mahere maimoatanga he mea takitahi i runga i nga aromatawai taipitopito a to taakuta kararehe me nga matea turoro. He mea nui te tātaritanga moata me te maimoatanga e tika ana hei whakahaere i te whakaheke toto.
He aha te tohu (akoranga)?
Ko te tohu mo te whakaheke toto toto ka whakawhirinaki ki te momo me te kaha o te mate o raro. He ahua ahu whakamua tera pea ka kino haere i roto i te waa. Ki te kore e kitea te take me te rongoatia, ka raru pea te oranga o to ngeru, o to kuri ranei me te kounga o te oranga.
• Nga take ka taea te rongoaHei tauira, ka taea te rongoa i te mate whakaheke toto na te mate, te pirinoa ranei, a tera pea he pai te mate.
• Nga take kaore e taea te rongoaKo nga ahuatanga penei i te ngoikore o te ngakau whanau, te fibrosis, te mate pukahukahu ranei e kore e taea te rongoa katoa, engari ka taea te whakahaere i nga tohu.
• Nga Tikanga TinoKo nga tohu penei i te ngenge i te wa e korikori tinana ana, te kohi wai i roto i te puku (ascites), me te tino poto o te manawa ka tohu he kino ake te mate.
He aha taku kia aro mai?
Ko te aro turuki i te hauora o te kararehe e mate ana i te mate toto toto me te aro ki nga tohu he mea nui ki te whakahaere i te mate:
1. Tohu Aroturuki:
• Nga tohu hou, ngawari ranei: Mena ka kitea nga tohu penei i te maremare, te ngoikore ngawari i te wa e korikori ana, te manawa tere ranei, whakapaa atu ki to taakuta kararehe.
• Nga Tohu Nui: Mena ka pa mai te ngoikoretanga, te ngoikore ranei, te ngenge, te uaua ki te manawa, te pouri ranei (dyspnea), kawea to mokai ki te rata kararehe.
2. Arowhai kararehe: He mea nui te arowhai i nga kararehe kararehe hei aromatawai i te ahunga whakamua o te mate me te aro turuki i te whai huatanga o te maimoatanga.
3. Te Tiaki i te Kounga o te Ora: Ko te kaha o te whakakori tinana me pupuri i te taumata e taunakihia ana e to taakuta kararehe. Ka taea te whakamahi i te kai iti te tote.
Ko te whakaheke toto he mate kino ka pa ki te oranga o to ngeru. Mena ka kitea nga tohu penei i te uaua ki te manawa, te ngenge me te whakakorikori tinana, ka tūtohu kia toro atu ki te taote kararehe.Ka timata te tātaritanga me te maimoatanga o mua, ka pai ake te oranga o to ngeru, kuri ranei. Ko te tautuhi i te take he mea nui mo te whakatau i te maimoatanga tika. Mo te roanga atu o nga korero mo te mate whakaheke toto me te tiaki i to ngeru, kuri ranei mai i tenei raru, tena koa korero ki to taakuta kararehe.
Ētahi atu Tuhinga ka hiahia pea koe
"He pai ki te whai i te whainga kia tutuki, engari ko te mutunga ko te haerenga te mea nui."
Ursula K. Te Guin
